,

The Haunting of Hill House: Ιδιοφυής σειρά τρόμου ή συναρπαστικός αχταρμάς;

“Are we safe with you mommy? Are we really?”

The Haunting of Hill House: Τρόμος και μάθηση στο netflix

Έχω την αίσθηση ότι πλέον δεν μιλάμε για ταινίες και σειρές τρόμου με την ίδια συχνότητα και το ίδιο ενδιαφέρον που μιλούσαμε παλιότερα. Και νομίζω ότι αυτό συμβαίνει επειδή κατά κάποιο τρόπο το είδος έχει κορεστεί. Έχουμε παρακολουθήσει τόσες προσεγγίσεις του τρόμου, τόσες σεναριακές και εικαστικές αποτυπώσεις του, που δεν μας λέει πια και πολλά. Σαν να τα έχουμε δει όλα. Εγώ προσωπικά, δεν ψαρώνω με τίποτα. Μου φαίνονται όλα τόσο χιλιοπαιγμένα, κάθε έκπληξη τόσο αναμενόμενη, που απλώς δεν τρομάζω. Όμως είδα το The Haunting of Hill House και μετά από πολύ καιρό, αισθάνθηκα έναν ευχάριστο αιφνιδιασμό.

Η ιστορία, πολύ συνοπτικά: Μία οικογένεια με πέντε παιδιά αγοράζει ένα παμπάλαιο, γοτθικό αρχοντικό στο δάσος, με σκοπό να το ανακαινίσει κι έπειτα να το πουλήσει. Η διαμονή της θα κρατήσει μέχρι το τέλος του καλοκαιριού, οπότε και θα αρχίσει να χτίζει το δικό της παντοτινό σπίτι με τα πολλά χρήματα που φιλοδοξούν οι γονείς να βγάλουν από το επιχειρηματικό αυτό εγχείρημα. Όμως, όπως συμβαίνει πάντα σε αυτές τις περιπτώσεις, τα γεγονότα προλαβαίνουν το όνειρο. Το σπίτι αποδεικνύεται γεμάτο μυστήρια και κινδύνους, με αποκορύφωμα τον αινιγματικό θάνατο της μητέρας που θα οδηγήσει στην άτακτη φυγή της υπόλοιπης οικογένειας.

Είκοσι και πλέον χρόνια μετά, ο καθένας έχει προχωρήσει στη ζωή του, αλλά το σπίτι φαίνεται να έχει στοιχειώσει τους πάντες με έναν μοναδικό τρόπο. Η αλλοτινή οικογένεια έχει διασπαστεί, όμως όλοι φέρουν ένα ανομολόγητο βάρος που τους συνδέει με το αρχοντικό. Και η κοινή, φρικτή εμπειρία του παρελθόντος συνδέει τα αδέλφια και τον πατέρα μεταξύ τους, σε έναν δεσμό νοσηρής ανάμνησης και δυσοίωνου μέλλοντος.  Σύντομα, γίνεται σαφές πως το Hill House ρίχνει δίχτυα για να τραβήξει την οικογένεια Crain και πάλι κοντά του.

Μέσα σε μια δίνη φαντασμάτων, φοβιστικών εφέ και ανθρώπινων τραγωδιών, το άψογα σκηνοθετημένο The Haunting of Hill House ξεχωρίζει από αντίστοιχες σειρές επειδή δείχνει να είναι κάτι παραπάνω από φαντάσματα-φοβιστικά εφέ-ανθρώπινες τραγωδίες. Είναι μια σειρά που ψιθυρίζει κάτι φιλοσοφικό σε μια σκέψη που προβληματίζεται, πέρα από τα απολαυστικά και καλοστημένα ερεθίσματα εντυπωσιασμού που εισφέρει αφειδώς.

Δεν είναι δύσκολο να αντιληφθείς ότι εδώ πέρα παίζεται κάτι που υπερβαίνει τον μέσο κινηματογραφικό/τηλεοπτικό όρο. Μία σκηνή όπου τα αδέρφια αναμετρώνται με τους δαίμονές τους και μεταξύ τους, κρατάει κάμποσα λεπτά σαν μονοπλάνο, και θυμίζει θεατρική πράξη ή συνεδρία ψυχανάλυσης. Σε μια άλλη ανακαλύπτουμε ότι ο χρόνος δεν ξεδιπλώνεται γραμμικά, αλλά ανταποκρίνεται περισσότερο σε σκόρπιες στιγμές πεταμένες σε μια θάλασσα ιδεών, με τον θεατή να βλέπει κάθε φορά όσες (εντέχνως) ξεβράζει το κύμα στην ακτή. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι βλέπουμε κάτι με ουσία. Ποια είναι, όμως, αυτή;

Ακολουθούν spoilers:

Μέχρι να δω και το τελευταίο επεισόδιο, είχα αποφασίσει (ίσως αυθαίρετα) ότι οι περίπλοκες -παρά τη φαινομενική απλοϊκότητα του σεναρίου-, ιστορίες που παρακολουθώ, ενώνονται κάτω από μια ενιαία ομπρέλα. Έψαχνα να βρω το νήμα τους, τον κοινό συμβολισμό.

Όταν πέθανε η Nell και αποκαλύφθηκε ότι το φάντασμα της Bent-Neck Lady που τη στοίχειωνε όλη της τη ζωή, ήταν στην πραγματικότητα η ίδια η Nell, απαθανατισμένη τη στιγμή του θανάτου της, νόμισα ότι βρήκα το υπαρξιακό μήνυμα του The Haunting of Hill House: Οι αυτοεκπληρούμενες προφητείες. Όταν φοβάσαι κάτι πολύ και διαρκώς, εκπαιδεύεις τον εαυτό σου να συνεχίσει να το φοβάται. Και σιγά-σιγά, του δίνεις το όπλο να σε εξοντώσει, δικαιώνοντας από μόνος σου τον φόβο που σου ενέπνευσε από την αρχή. Το ίδιο συνέβη και στη μητέρα της. Οι φόβοι της εξελίχθηκαν σε φοβίες, κι αυτές σε ψύχωση – η οποία οδήγησε (με λίγη βοήθεια από το σατανικό σπίτι) στον θάνατό της. Όμως, αυτή η εξήγηση δεν καλύπτει κανένα άλλο πρόσωπο της ιστορίας.

Αν αντέξεις μέχρι το τελευταίο επεισόδιο, πέφτεις πάνω σε μία πιο πειστική -λόγω της οικουμενικότητάς της- εξήγηση του γρίφου της σειράς. Η απάντηση σε όλα βρίσκεται στον χαρακτήρα της Olivia.

“Are we safe with you mommy? Are we really?”

Πόση ασφάλεια μπορεί τελικά να μας παράσχει το αρχέτυπο της προστασίας, η μητέρα; Νομίζω πως η ιστορία της Olivia, της μητέρας που έγινε ένα με τους χειρότερους εφιάλτες της πως χάνει τα παιδιά της, με αποτέλεσμα να επιδιώξει τον θάνατό τους πιστεύοντας πως έτσι τα “ξυπνάει” από το όνειρο της επικίνδυνης πραγματικότητας, είναι μια αλληγορία για την παθογένεια της οικογένειας. Ο προστάτης που νομίζει πως μπορεί να σε απαλλάξει πλήρως από τον κίνδυνο, σε στέλνει κατευθείαν στο στόμα του λύκου.

Ελαφρώς μισογυνίστικος, αλλά πάντως εύστοχος ως προς την ουσία του, ο συμβολισμός πίσω από την Olivia είναι μια τολμηρή δήλωση για τα δεινά που εγκυμονεί ο πιο καθαγιασμένος θεσμός, το οχυρωμένο σε τέσσερις τοίχους σύνολο ατόμων που θεωρεί τους δεσμούς αίματος πανάκεια για όλα τα κακά του κόσμου.

Χρησιμοποιώντας το σπίτι σε μια σατανική εκδοχή του και όλα όσα αυτό αντιπροσωπεύει (την εστία, το άσυλο κ.λπ.), σε συνδυασμό με το εύρημα της μάνας που χάνει τον εαυτό της μέσα του υπερβάλλοντας και διαστρεβλώνοντας τον ρόλο της, το The Haunting of Hill House θίγει ένα θέμα ταμπού: Το στίγμα που η οικογένεια αφήνει στον άνθρωπο για όλη του τη ζωή. Πέρα από την αγάπη και τα εφόδια, το σπίτι μας κληροδοτεί τραύματα, εμπόδια, δυσλειτουργίες. Ακόμη κι αυτοί που θέλουν το καλό μας, μπορεί να μας βλάψουν κατά λάθος. Δεν φταίνε τα φαντάσματα, δεν φταίει το σκότος της κακίας. Φταίει η ανθρώπινη φύση.

“Are we safe with you mommy? Are we really?”

Η απάντηση είναι όχι. Πουθενά δεν είμαστε ασφαλείς. Η ασφάλεια είναι μια ψευδαίσθηση όσων δεν βρέθηκαν στην ανασφάλεια ακόμα.

Άρης Αλεξανδρής