, ,

Το My Brilliant Friend της Elena Ferrante έγινε σειρά και φαίνεται μαγνητιστικά ωραία

Ένας λόγος να ξεφύγεις αισθητικά και θεματολογικά από τα συνηθισμένα (αμερικάνικα)

My Brilliant Friend: Το βιβλίο της Elena Ferrante έγινε σειρά και είναι υπέροχη

Ομολογώ πως δεν έχω διαβάσει την περίφημη τετραλογία Neapolitan Novels της Έλενα Φεράντε, πρώτο μέρος της οποίας αποτελεί το My Brilliant Friend, που εσχάτως μετουσιώθηκε σε τηλεοπτική σειρά και προβάλλεται στην Ελλάδα από την COSMOTE TV. Γνώριζα μόνο τα εξής: Πρώτον, ότι τα βιβλία θεωρούνται αριστουργήματα -όχι μόνο από “ειδικούς” ή κλίκες του σιναφιού- αλλά από ένα αξιοθαύμαστα πλουραλιστικό μείγμα που περιλαμβάνει μεν κάποιους από τους παραπάνω, μαζί όμως με πολλούς ανένταχτους βιβλιόφιλους και απλούς αναγνώστες. Δεύτερον, έχουν δημιουργήσει κάμποσους haters, γεγονός πάντα ενδεικτικό του ότι έχουμε να κάνουμε με κάτι σημαντικό (ανεξάρτητα από το αν είναι καλό ή κακό). Τρίτον, η Elena Ferante, παρά τα εκατομμύρια των πωλήσεών της, επιμένει να κρατάει την ταυτότητά της κρυφή για συνειδησιακούς-ιδεολογικούς λόγους. Οι πληροφορίες ήταν ασυνήθιστα ευοίωνες και άρα αρκετές για να κάτσω να δω τα δύο πρώτα επεισόδια του My Brilliant Friend.

Η Lenù και η Lila είναι δύο μικρά κορίτσια σε ένα φτωχό προάστιο της μεταπολεμικής Νάπολης. Ασύμφορα έξυπνα και ταλαντούχα για την ηλικία και την εποχή τους, προσπαθούν να επιβιώσουν σε έναν κόσμο που μαστίζεται απ’ όλες τις παθογένειες που μπορούμε να φανταστούμε ότι έπλητταν μια μικρή κοινωνία γύρω στα 50s. Ανέχεια, συντηρητισμός, βία κοινωνική κι ενδοοικογενειακή, κατάλοιπα πολέμου, μισογυνισμός, έλλειψη προοπτικής, αδυσώπητη αδικία και φόβος διάχυτος. Υπό αντίξοες συνθήκες γνωρίζουν η μία την άλλη, συμπαθιούνται, αλληλοσυμπληρώνονται και ασυναίσθητα αποφασίζουν να συμπορευτούν στον πολύ σκληρό και στενόχωρο κόσμο που τις περιβάλλει ασφυκτικά.

Η ιστορία μπορεί ως προς τα πρόσωπα να θυμίζει επικίνδυνα κλασικό παραμύθι, αλλά δεν είναι. Στην πραγματικότητα, είναι κάτι σαν ηθογραφική μελέτη που καταστρώνεται στο πλαίσιο μίας υπαρκτής λαογραφίας, με βάθος και αυθεντική εντοπιότητα. Οι δύο φίλες μοιάζουν με αφορμή για να σχολιαστεί από τη Ferrante μία συγκεκριμένη ιστορική περίοδος όπως την έχουν βιώσει πολλά άτομα, ενδεχομένως και η ίδια η δημιουργός. Αξίζει λοιπόν να εξετάσουμε τη σειρά ως προϊόν μιας συγκεκριμένης εποχής. Το σκηνικό δεν είναι απλώς για ατμόσφαιρα και διακόσμηση. Είναι η ουσία.

Η απόδοση της περιόδου και όλων των κοινωνικοπολιτικών συμφραζομένων της είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αλλά και σοκαριστική για όσους τη γνωρίζουν μέσα από εξωραϊσμένες διηγήσεις. Η ανάμνηση του πολέμου και η έλλειψη πόρων δημιούργησαν ανθρώπους γεμάτους μίσος και οργή, καταδικασμένους να ζουν σ’ έναν κλειστοφοβικό κόσμο μικροαστισμού και εσωστρέφειας. Η Lenù και η Lila δεν έχουν δει ποτέ τους τη θάλασσα και παρ’ ότι είναι οι καλύτερες μαθήτριες της τάξης, πιέζονται από τους βάρβαρους γονείς τους να παρατήσουν το σχολείο και να δουλέψουν. Γιατί να μορφωθούν άλλωστε; Δεν είναι καν αγόρια. Οι γυναίκες του χωριού, μεταξύ πίκρας και εξαθλίωσης, στρέφουν την αγανάκτησή τους μόνο εκεί που τους επιτρέπεται. Στις κόρες τους (που κατά μία έννοια τις φθονούν, υποψιασμένες ότι ίσως μια μέρα υπερβούν τη δική τους κακομοιριά) και στις γειτόνισσές τους. Είναι χαρακτηριστική μία σκηνή αδιανόητου ξυλοδαρμού στο πρώτο επεισόδιο, ανάμεσα σε νοικοκυρές, χωρίς κανέναν απολύτως λόγο. Η δυσχερής διαβίωση φέρνει νεύρα, τα νεύρα ζητούν εκτόνωση, και το ξέσπασμα γεννά κτηνωδίες. Οι άντρες παρακολουθούν την περιρρέουσα παρακμή από τα δύο άκρα, της απεγνωσμένης θλίψης ή της ακραίας βίας μαφιόζικου τύπου. Ο κόσμος του τότε μοιάζει φρικτός και η ωμή αναπαράστασή του κλείνει ειρωνικά το μάτι σε όσους σήμερα φαντασιώνονται αλάνες, ρομαντικές γειτονίτσες, περασμένα μεγαλεία και άσπιλα ήθη, τα οποία φυσικά δεν υπήρξαν ποτέ.

Παρ’ όλη την καθηλωτική ποιότητά της, η σειρά, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, φαίνεται να έχει δύο αδυναμίες. Αν και αναμένονται ανατροπές τόσο στον τρόπο της αφήγησης όσο και στην ιστορία στη συνέχεια, ο ρυθμός της θα μπορούσε να είναι ήδη από τα πρώτα επεισόδια λίγο πιο “μπιτάτος”. Μία λιγότερο περιγραφική και ελαφρώς πιο γοργή παράθεση γεγονότων, δηλαδή, θα ενέτεινε το ενδιαφέρον και θα κρατούσε τις αισθήσεις σε μεγαλύτερη εγρήγορση. Έπειτα, είναι το art direction. Παραείναι άψογο! Το μπάτζετ είναι υψηλό κι αυτό φαίνεται, αλλά η εικόνα είναι υπερβολικά ραφιναρισμένη και σε ορισμένα σημεία στουντιακή. Απουσιάζει το ψεγάδι και η “βρωμιά” που θα έκαναν πιο πιστευτή την ατμόσφαιρα – και δεν εννοώ το φούμο στο πρόσωπο των κοριτσιών.

Κατά τ’ άλλα, όλοι όσοι μεγάλωσαν με έναν βαθμό δυσκολίας υψηλότερο του μέσου όρου, γνωρίζουν (και αναγνωρίζουν) ότι ακόμα και στις πιο σκοτεινές περιόδους, αν κάτι ανθίζει, αυτό είναι η ελπίδα πως το μέλλον θα είναι ελαφρώς καλύτερο. Και αν όχι καλύτερο με την κλασική έννοια, τουλάχιστον διαφορετικό με την αισιόδοξη. Η ιστορία του My Brilliant Friend εγκυμονεί ακριβώς αυτόν τον σπόρο, από τον οποίο γεννιούνται συνήθως τα μεγαλύτερα έπη. Η Lenù και η Lila είναι φτιαγμένες από το υλικό του ήρωα που δεν ξέρει ότι είναι ήρωας και μένει να δούμε αν αυτό είναι αρκετό για να τις οδηγήσει πιο πέρα από τα στενά όρια της υποταγής στους άλλους. Μάλλον είναι.

 


Το My Brilliant Friend προβάλλεται κάθε Πέμπτη βράδυ στις 22.00 στο COSMOTE CINEMA 4HD. Τα δύο πρώτα επεισόδια της σειράς, παραγωγής HBO (καμπανάκι ποιότητας), είναι ήδη διαθέσιμα On demand στην υπηρεσία COSMOTE TV PLUS στο #cosmotetvgo για να τα δείτε όποτε θέλετε. Τρέχουμε, δεν καθόμαστε.