,

Russian Doll: Κάποιες φορές πρέπει να πεθάνεις για να ζήσεις

Υπαρξιακά σοκ κι έντονες συγκινήσεις στο νέο κολληματάκι του Netflix

Russian Doll: Πόσες φορές μπορεί κανείς να πεθάνει σ' αυτή τη ζωή;

Η Nadia (Natasha Lyonne) είναι μία οξυδερκής, metacool τυπάρα που ζει στη Νέα Υόρκη μια ζωή γεμάτη κυνισμό, κεκαλυμμένη πίκρα και καταραμένο χιούμορ. Την ημέρα των γενεθλίων της (κλείνει τα 36) κι ενώ οι καλύτερές της φίλες τής έχουν οργανώσει ένα πάρτι που ταιριάζει απολύτως στον τύπο της -λίγο σνομπ αλλά και χύμα, λίγο επιτηδευμένο αλλά και αψυχολόγητο- η Nadia πεθαίνει. Μερικές στιγμές μετά τον θανατό της όμως, βρίσκεται ξανά στο πάρτι της και ζει το ίδιο βράδυ από την αρχή.

Ενώ η Nadia ξαναζεί το πάρτι και προσπαθεί να καταλάβει πώς στο καλό γύρισε ο χρόνος πίσω, ξαναπεθαίνει από άλλη αιτία, για να βρεθεί μετά από λίγο πάλι στο πάρτι – και συγκεκριμένα στο μπάνιο του διαμερίσματος όπου αυτό συμβαίνει. Το ίδιο πράγμα συμβαίνει ξανά και ξανά σε μία πεισιθάνατη λούπα. Η Nadia πεθαίνει με διάφορους τρόπους, γελοίους και μη, πότε το ίδιο βράδυ πότε την επόμενη μέρα, κι έπειτα γυρνάει πίσω – αναμένοντας τον θάνατο και την επαναφορά της σαν δώρο και τιμωρία. Στην πορεία, ανακαλύπτει πως δεν είναι μόνη σ’ αυτή τη μακάβρια χρονοδίνη. Ένας τύπος, ο Alan (Charlie Barnett), παθαίνει το ίδιο πράγμα με εκείνη, την ίδια ακριβώς ώρα. Οι θάνατοί τους συντονίζονται και η επαναφορά τους στη ζωή συμβαίνει επίσης ταυτόχρονα, με τον χρόνο να οπισθοδρομεί για να τους δώσει χώρο να ξαναζήσουν και να ξαναπεθάνουν. Η Nadia και ο Alan συνεργάζονται για να διαλευκάνουν την υπόθεση και να πάρουν πίσω τη ζωή τους.

Μέσα σε έναν κυκεώνα αστείων περιστατικών, παραδοξοτήτων και χοντρών στρώσεων υπαρξισμού, η Nadia και ο Alan στρέφουν το βλέμμα τους εκεί όπου πάντα ψάχνουμε για απαντήσεις όταν τα πράγματα στραβώνουν. Σε όσα τους τραυμάτισαν κι ακόμα τους βασανίζουν. Και κάπου εκεί αρχίζει να φανερώνεται το συμβολιστικό μεγαλείο του Russian Doll, μιας σειράς που παίζει με τα -πάντα ερεθιστικά- ρήγματα του χωροχρόνου εγκιβωτίζοντας τη ζωή μέσα σε επάλληλες πραγματικότητες, αλλά πραγματεύεται κάτι πολύ πιο ρεαλιστικό: το ψυχικό βάρος που κρατάει τον άνθρωπο βαλτωμένο στο προσωπικό του έλος, στερώντας του την ευκαιρία να φύγει ψηλά. Ω ναι, ο γρίφος του Russian Doll είναι μία σατανική αλληγορία για τα δεσμά μας που, τι έκπληξη, τα κρατάμε εμείς οι ίδιοι.

Πίσω από τη σαρωτική ευστροφία της Nadia και την κοσμική βαρεμάρα της χιπ διανοούμενης, υπάρχει ακόμα ένα ανήλικο κορίτσι με τεράστια μαλλιά, το οποίο τρέμει υπό το βάρος των τραυμάτων που του κληροδότησε η ακραία διαταραγμένη μητέρα του (Chloë Sevigny). Η anal προσωπικότητα του Alan (δεν ξέρω αν ο αναγραμματισμός είναι τυχαίος!) είναι μια βιτρίνα αυτοκαταστροφικής ανασφάλειας κι ανομολόγητης δυστυχίας. Οι απανωτοί θάνατοι των δύο δεν είναι μόνο το μεταφυσικό στοιχείο από το οποίο πρέπει να γλιτώσουν. Κατά έναν ιδιοφυώς ειρωνικό τρόπο, είναι και η λύση στο πρόβλημά τους. Έχουν δηλαδή και οι δύο από έναν παλιό εαυτό να σκοτώσουν, προκειμένου να γεννηθεί ο καινούργιος. Ο μόνος τρόπος, άλλωστε, να απαλλαχθείς από τη λούπα σου, είναι να την αποσυνθέσεις και να σπάσεις σε χίλια κομμάτια όλα της τα μέρη, ακόμη κι αν αυτά έχουν γίνει τελικά ένα με τις σάρκες σου. Τι να κάνουμε, κανείς δεν είπε πως θα είναι εύκολο.

Σαν τηλεοπτικό εγχειρίδιο πρακτικής ψυχολογίας, το Russian Doll χωρίς περιστροφές δείχνει ότι η Nadia και ο Alan δεν θα σώζονταν χωρίς να αλληλοβοηθηθούν. Οι αυστηροί θα δουν αυτό το κομβικό σημείο ως μία από τις cheesy γραφικότητες εκ των ων ουκ άνευ στα εμπορικά αμερικάνικα θεάματα, όμως η αμοιβαία βοήθεια ως αναγκαία προϋπόθεση για μια μεγάλη αλλαγή δεν είναι φτηνός ρομαντισμός για αφελείς. Αντιθέτως, είναι μία συνθήκη εναρμονισμένη με τα σύγχρονα διδάγματα της ψυχολογίας, που επιδρά με παρηγοριά κι ενθάρρυνση σε όσους ακόμα πιστεύουν ότι το πρόβλημά τους είναι ένα απόρρητο, μαύρο κουτάκι που θα το πάρουν κλειστό στον τάφο τους. Βλακείες! Η αλήθεια είναι πως μπορούν να το ανοίξουν όσο βρίσκονται ακόμα εν ζωή, να αντιμετωπίσουν (όχι χωρίς ζόρι) το νοσηρό του περιεχόμενο και να προχωρήσουν παρακάτω δίχως το βάρος του. Κι αν δυσκολεύονται να το κάνουν μόνοι τους, πάντα υπάρχει κάποιος εκεί έξω που θα τους ξεμπλοκάρει. Σώζω θα πει σώζομαι.

Υπάρχει κάτι ένοχα απολαυστικό στην μποέμικη απαισιοδοξία της Nadia και στον τρόπο που αποδομεί με τη θεόβραχνη φωνή της κάθε ικμάδα κανονικής χαράς, σαν μια επαγγελματίας παραιτημένη. Όλη της η παρουσία είναι ένα κωλοδάχτυλο στον new age κομφορμισμό τύπου instagram που σε θέλει μονίμως χαρούμενο ή δεν σε θέλει καθόλου. Όμως υπάρχει κάτι ακόμα καλύτερο πάνω της όταν ξανακερδίζει τη ζωή της μετά από απανωτούς θανάτους, κι αυτό είναι η διαπίστωση πως η ζωή αυτή δεν είναι για πέταμα.