,

Oscars 2019: Μερικές (εντελώς υποκειμενικές) κριτικές και προβλέψεις

Bradley Cooper, δεν σου το είχα!

Oscars2019: Εντυπώσεις και Προβλέψεις

Οι σινεφίλ δηλώνουν πως τα έχουν αποκηρύξει προ πολλού ως επιφανειακά. Οι πιο mainstream τα βλέπουν πια με καχυποψία λόγω της έντονης πολιτικοποίησής τους. Εγώ βρίσκω κάποιο δίκιο και στις δύο πλευρές, αλλά παρ’ όλη την υπερανάλυση, δεν τα έχω απομυθοποιήσει ακόμα τα Oscars. Μέσα στον περιρρέοντα σχετικισμό της εποχής, νομίζω ότι μερικούς ισχυρούς θεσμούς τους χρειαζόμαστε, για να θυμόμαστε πού και πού ότι υπάρχει και το αντικειμενικά καλό. Κι ας έχουμε τις υποκειμενικές μας διαφωνίες. Έτσι λοιπόν, ενόψει της φετινής απονομής που θα προβληθεί την Κυριακή στην COSMOTE TV, είδα ό,τι πρόλαβα να δω από τις υποψηφιότητες κι έγραψα δυο λογάκια (οκ, περισσότερα από δυο):

A Star is Born

Ας πω τα κακά κι αντιδημοφιλή για να φύγουν από τη μέση. Η ταινία δεν είναι σπουδαία. Ναι, είναι remake και κανείς δεν περίμενε ξαφνικά να γίνει κάτι άλλο από αυτό που αυθεντικά είναι, δηλαδή μία προβλέψιμα παραμυθένια ιστορία για ένα άσημο κορίτσι με ταλέντο που έγινε διάσημη σταρ. Η ιδέα είναι ένα πασίγνωστο και κλισέ αρχέτυπο, που έχει περάσει από ένα τεράστιο φάσμα εικονοποιίας, από το Ασχημόπαπο μέχρι την Αλίκη Βουγιουκλάκη. Επίσης, η Lady Gaga δεν είναι καλή ηθοποιός. Είναι ένα παθιασμένο πλάσμα με τεράστια φωνή και δυνατή μούρη μεν, αλλά δεν παίζει καλά γιατί κουβαλάει παντού τον αληθινό, larger than life, εαυτό της που διαποτίζει καθοριστικά ό,τι αυτή υποδύεται. Είναι αξιοπρεπής στον ρόλο της, αλλά η υποψηφιότητά της για Oscar Πρώτου Γυναικείου μού φαίνεται οριακά κωμική.

Όμως υπάρχει ο Bradley Cooper, χάρη στον οποίο μία αδιάφορα καλή ταινία με τεράστιο hype δικαιώνει το hype αυτό. Ομολογώ πως πριν από το A Star is Born ούτε καν είχα υποψιαστεί το βάθος και την ένταση του ταλέντου του, και να που έπρεπε να σκηνοθετήσει και να πρωταγωνιστήσει σε μια ταινία που σώζεται μόνο από αυτόν, για να το καταλάβω. Δεν είναι αυτά που λέει και κάνει ο χαρακτήρας του, είναι ο συγκλονιστικός τρόπος που τον “έραψε” πάνω του και τον απέδωσε σαν αριστοτεχνικό άθλο, με αυτοβιογραφική ακρίβεια και συγκινητική ποιότητα κι ευαισθησία. Δεν νομίζω ότι θα πάρει το Oscar Πρώτου Ανδρικού, αλλά πιστεύω ότι αυτός είναι που το αξίζει, για το σπάνιο ταλέντο του και τη μελέτη που φαίνεται πως έριξε ειδικά γι’ αυτόν τον ρόλο.

Black Panther

Είμαι υπέρ της περίφημης λογικής του inclusion στο σινεμά. Οι μειονότητες πρέπει επιτέλους να συμπεριληφθούν στη βιομηχανία όχι ως κομπάρσοι των εχόντων το πλειοψηφικό πακέτο “κανονικότητας” και προνομίου, αλλά ως ισότιμοι συμμέτοχοι σε μια κοινή συνθήκη. Ένας κόσμος ιδωμένος μόνο μέσα από τα μάτια και τις ζωές των λευκών, είναι ένας κόσμος μη ρεαλιστικός. Επομένως, είναι θέμα αξιοπιστίας του σινεμά, να ενταθεί ο πλουραλισμός. Το Black Panther, λοιπόν, ήταν από πολιτικής άποψης μία ταινία απαραίτητη για την αντιπροσώπευση της μαύρης κοινότητας ως ομάδας ατόμων αυθυπόστατων, τα οποία δικαιούνται ολόδικές τους ιστορίες, δικές τους μυθολογίες και cast με τα οποία μπορούν να ταυτιστούν, σε αντίθεση με τη μονοσήμαντη επιλογή σφήνας που τους επεφύλασσε το Hollywood μέχρι τώρα. Όμως, λυπάμαι, το Black Panther δεν ήταν οσκαρική ταινία. Ήταν απλώς μία ταινία δράσης με υψηλό μπάτζετ και μαύρους πρωταγωνιστές. Αλλά αυτό δεν αρκεί. Πώς θα μπορούσε άλλωστε μια τόσο απλοϊκή προσπάθεια να διεκδικήσει το Oscar καλύτερης ταινίας, όταν υπάρχει το…

Roma

Αν δεν δει κανείς το Roma, δεν μπορεί να φανταστεί πώς η περιγραφή της ζωής μιας ιθαγενούς υπηρέτριας στο Μεξικό γύρω στα 70s, μπορεί να έχει τόσο βαθύ υπαρξιακό ενδιαφέρον. Ο λαϊκισμός και το ανελέητο κυνήγι της εύκολης συγκίνησης που επικρατούν παγκοσμίως στη δημόσια σφαίρα σήμερα, εμένα τουλάχιστον με έχουν κάνει να βλέπω τα δράματα από μια σκοπιά προκαταβολικής καχυποψίας, σα να φοβάμαι διαρκώς το κέντρισμα της ψευτιάς. Με το Roma του Alfonso Cuaron, όμως, συμβαίνει αυτό που συνέβη πέρυσι με το Florida Project. Η πικρή ουσία της ταξικότητας και όλο το παράδοξο ψηφιδωτό του ανθρώπινου ψυχισμού αποτυπώνονται με ειλικρίνεια και οικουμενικότητα, με αποτέλεσμα η ταινία να πετυχαίνει όχι μόνο τον δικό της (υποθέτω) στόχο αλλά τον στόχο όλων των έργων τέχνης γενικότερα. Ξεπερνάει την υπό στενή έννοια ιστορία της και γίνεται κάτι μεγαλύτερο και πιο σημαντικό από τον εαυτό της, σαν κινηματογραφική πραγματεία για τη ζωή. Κανείς δεν μπορεί να συλλάβει την έννοια της κοινωνικής καταπίεσης αν δεν τη ζήσει στο πετσί του, κανείς δεν μπορεί να κατακτήσει τη στωικότητα αν δεν χρειαστεί να δοκιμάσει τις αντοχές του απέναντι στη συστημική αδικία. Πάνω και πέρα, όμως, από τις υποκειμενικές περιστάσεις των ευνοημένων και μη, κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από την αγριότητα της ζωής, κι αυτή είναι η κοινή ανθρώπινη μοίρα. Νομίζω εδώ έχουμε τον νικητή της Καλύτερης Ταινίας – κι ένα επίκαιρο πολιτικό συμφραζόμενο που διασφαλίζει τη νίκη.

Can You Ever Forgive Me?

Χωρίς δεύτερη σκέψη, το Oscar Πρώτου Γυναικείου φέτος το δικαιούται η Melissa McCarthy για την ερμηνεία της στο υπέροχο Can You Ever Forgive Me?. Δεν υπάρχει περίπτωση να το πάρει, βέβαια, γιατί ούτε η ταινία ούτε η ίδια εμπίπτουν σε “κουτάκι” Ευνοούμενης (το πιάσατε το υπονοούμενο ε; οκ, δεν ήταν και πολύ απαιτητικό), και στον αγώνα των Oscars το να είσαι καλός δεν είναι ποτέ αρκετό για να βραβευτείς. Πρέπει να είσαι και κοινωνικοπολιτικά επίκαιρος (ώστε η βράβευσή σου να είναι παράλληλα, αν όχι βασικά, statement της ίδιας της Ακαδημίας). Όπως και να ’χει, η ταινία είναι βασισμένη στην αληθινή ιστορία της Lee Israel, μιας ελαφρώς αποτυχημένης αλλά πολύ ταλαντούχας συγγραφέα που απαυδισμένη από το επαγγελματικό τέλμα και τη φτώχεια της, αποφασίζει να το ρίξει στην πλαστογραφία για να ζήσει. Το έργο ισορροπεί με αδιανόητη μαεστρία ανάμεσα στο κωμικό και το τραγικό, περιγράφει άψογα το ματαιόδοξο high της επιτυχίας και τη συμφορά του πάτου, για να μας προσγειώσει -μέσα από τις υποδειγματικές ερμηνείες της McCarthy και του Richard E. Grant– σε μία ενδιάμεση ζώνη επίγνωσης και αρμονίας. Από τις ταινίες που βλέπεις τυχαία (γιατί κανείς δεν τις γνωρίζει ώστε να σου τις προτείνει) και στο τέλος λες “Καλά, πώς και δεν συζητάνε όλοι γι’ αυτήν;”. Ε, επειδή δεν κάνει pr ντε.

The Favourite

Έχει υμνηθεί πολλές φορές, αλλά όχι ακόμα αρκετές, το success story του Γιώργου Λάνθιμου. Είναι σημαντικό, είναι εμπνευστικό, είναι πολλά καλά πράγματα. Και όχι μόνο για τα στενά, αυτοαναφορικά όρια της Ελλάδας, αλλά για τα διεθνή δεδομένα, στα οποία ο Λάνθιμος εισήγαγε φόρμα και αισθητική προσέγγιση που προφανώς κάτι αξιοσημείωτο σημαίνουν για να τον έχουν αναγάγει στον παίκτη που είναι σήμερα. Το The Favourite, ωστόσο, δε νομίζω ότι είναι κάτι κορυφαίο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα έπρεπε να είναι ή ότι είναι κορυφαίοι όλοι οι ανταγωνιστές του στα φετινά Oscars. Το βγαλμένο από τον 18ο αιώνα θέμα του είναι πολύ ενδιαφέρουσα μυθοπλασία (καθότι ανακριβές ιστορικά απ’ ό,τι διαβάζω), το φλεγματικό χιούμορ και οι ευρηματικές ερμηνείες των Colman, Stone και Weisz δίνουν στην ταινία τη mainstream ζωντάνια που λείπει από τις προηγούμενές του, και ο τρόπος με τον οποίο η ταινία αναδεικνύει τα έμφυλα παιχνίδια εξουσίας κλείνει υπαινικτικά το μάτι στο φεμινιστικό κύμα-καταλύτη της εποχής. Η ταινία είναι πολύ ωραία δηλαδή. Έχει όμως κάτι από την υπερβολική γυαλάδα της διαφήμισης από την οποία προέρχεται ο Λάνθιμος και σα να μου φαίνεται πως της λείπει ο στοχασμός του Ευθύμη Φιλίππου. Μοιάζει να περιγράφει κάτι φαντασμαγορικά χωρίς να εμβαθύνει σ’ αυτό, είναι λίγο κενή μεγαλείου. Τελειώνει με την τελευταία της σκηνή. Δεν συνεχίζεται στο μυαλό σου. Παρ’ όλα αυτά, πιστεύω (και εύχομαι) πως θα σαρώσει, και το Oscar Πρώτου Γυναικείου η Olivia Colman το έχει σίγουρα στο τσεπάκι.

Bohemian Rhapsody

Η ζωή του Freddie Mercury και η πορεία των Queen είναι έπη από μόνες τους. Το Bohemian Rhapsody προσπάθησε να χτίσει μια επική ταινία πάνω σε ήδη υπάρχοντα έπη, κι αυτό δημιούργησε μία υπερβολή που σε αρκετά σημεία είναι επιτυχώς συγκινητική, αλλά σε πολλά άλλα φλερτάρει με τη γραφικότητα και το cheesiness. Η μοναξιά του Freddie, οι δαίμονες, η σχέση του με τους γονείς του και το τιτάνιο εκτόπισμά του απεικονίζονται με σπαρακτική πειστικότητα, αλλά το ταμπεραμέντο του ή η δημιουργική διαδικασία περιγράφονται με βλακώδη αφέλεια (για παράδειγμα, πόσο αλαζονικό και παιδαριώδες είναι να προσπαθείς να ανασυνθέσεις τη στιγμή που ο Freddie εμπνεύστηκε το Bohemian Rhapsody!). Η ταινία σε αφήνει σε βαθιές σκέψεις σχετικά με τις έννοιες της επιτυχίας, της αυτοπραγμάτωσης και της ματαιότητας και, ευτυχώς, συμβάλλει στον μύθο – δεν αφαιρεί ούτε ασχημαίνει τίποτα. Προσωπικά, θα την ήθελα λίγο πιο σφιχτή και μαζεμένη. Ο Rami Malek πάντως είναι εκπληκτικός και τον βλέπω να το χτυπάει το Πρώτου Ανδρικού.


H 91η Τελετή Απονομής των βραβείων OSCAR θα μεταδοθεί ζωντανά από το COSMOTE CINEMA OSCARS HD στις 24/2, στις 03:00 ώρα Ελλάδος, αλλά και από το COSMOTE CINEMA 1HD με ελληνικό σχολιασμό. Ρίξτε γερό μεσημεριανό ύπνο, εφοδιαστείτε με φαγητό κι ετοιμαστείτε για ξενύχτι. You know you want to.