,

Τι τρέχει τελοσπάντων με τη Madonna;

Άραγε μπορούμε να πιστεύουμε πως κάτι δεν πάει καθόλου καλά, χωρίς να θεωρηθούμε ρατσιστές/σεξιστές;

Λίγες σκέψεις για την πορεία της Madonna μετά την εμφάνισή της στη Eurovision

Παρακολουθώντας τα τελευταία χρόνια με μαζοχιστικό ενδιαφέρον την εξέλιξη της καριέρας και της δημόσιας εικόνας της Madonna, με αποκορύφωμα τη φρικαλέα εμφάνισή της στη Eurovision τις προάλλες, νιώθω ένα είδος ένοχης ντροπής. Σε μία προσπάθεια να μην πέσω στην παγίδα του ηλικιακού ρατσισμού που ελλοχεύει ύπουλα ακόμα και σε μυαλά που περνιούνται για προοδευτικά και υπεράνω προκαταλήψεων, αναρωτιέμαι τι είναι αυτό που μου προξενεί τόση αμηχανία στην περίπτωσή της. Μήπως κατά βάθος ερεθίζει τα συντηρητικά αντανακλαστικά μου το γεγονός ότι παραμένει δραστήρια σε μία εποχή που μας εκπαιδεύει να θεωρούμε δόκιμο μόνο ό,τι ανταποκρίνεται στα φασίζοντα στερεότυπα αποθέωσης της νεανικότητας; Μήπως όντως έχω μικροαστικά ταυτίσει το γήρας με τον παροπλισμό και μου φταίει τώρα η Madonna επειδή γερνάει αλλά δε συνταξιοδοτείται;

Τα παραπάνω ακούγονται πολύ πιθανά, αλλά δεν ισχύουν. Για να είμαι ειλικρινής, δε με ενδιαφέρει καθόλου η ηλικία της Madonna. Νομίζω όμως πως ενδιαφέρει την ίδια. Παράλογα πολύ.

Τη βλέπω να μιλάει όπου σταθεί κι όπου βρεθεί για τον ηλικιακό ρατσισμό -και καλά κάνει γιατί αυτός υπάρχει και είναι χυδαίος- αλλά δε φαίνεται να την απασχολεί ο ηλικιακός ρατσισμός που ασκεί μόνη της στον εαυτό της, καθώς του αρνείται το δικαίωμα να μεγαλώσει και να αλλάξει. Εγκλωβισμένη σε μία θλιβερή λούπα άρνησης και διαστρέβλωσης του προφανούς, μιμείται άδοξα την εφηβεία της σαν να ντρέπεται που δεν είναι πια έφηβη. Σαν να απαγορεύεται να μην είναι. Λες και είναι κρίμα κι αμαρτία που τα 60 δεν είναι 20, και άρα οφείλει διαρκώς να μάχεται για να διαψεύσει τη διαφορά τους. “Δείτε με πόση αυτοπεποίθηση κάνω ό,τι (νομίζω πως) κάνουν τα 14χρονα για να σας αποδείξω ότι όλες οι ηλικίες είναι το ίδιο!”. Γιατί μάχεται; Η διαφορά υπάρχει και είναι αδιάψευστη. Κι αυτό είναι απολύτως κατανοητό.

Βάζει grills στα δόντια της, τοποθετεί ενθέματα στα ζυγωματικά σε μια απελπισμένη αναζήτηση νεότητας, γλείφει τα πόδια του Maluma στο νέο της video clip, μας θυμίζει με κάθε (μα κάθε!) ευκαιρία πόσο ιερόσυλη/λάγνα/αντισυμβατική/ανθρωπίστρια είναι και ανακινεί πεισματικά όλες εκείνες τις κουρασμένες θεματικές με τις οποίες άφησε το στίγμα της πριν 30 χρόνια, νομίζοντας πως μας σοκάρει. Κανείς όμως δε σοκάρεται από τα ζητήματα που θίγει. Γιατί ο πολιτισμός και η ποπ κουλτούρα είτε τα έλυσαν, είτε τα προσπέρασαν, είτε βρήκαν πιο επίκαιρους εκφραστές τους. Το σοκ των περισσότερων (ας πούμε, των μη κακοπροαίρετων θαυμαστών της) έγκειται στο ότι ενώ εκείνοι ενηλικιώθηκαν και διευθέτησαν τα σεξουαλικά, θρησκευτικά, στιλιστικά τους θέματα, η Madonna ακόμα τα θεωρεί αντικείμενα σοκ. Κι εκτίθεται ως ανεπίκαιρη κι ανενημέρωτη.

Και κάπως έτσι, οδηγούμαστε σε μία σημαντική έλλειψη. Δεν είναι η φθορά του σώματος, οι ρυτίδες και η παραφωνία της αυτά που φαλκιδεύουν την περσόνα της 61χρονης Madonna. Αυτά πειράζουν μόνο τους αντιρρησίες της φυσικής νομοτέλειας που θα την κράξουν έτσι κι αλλιώς ως “γριά”. Είναι η παντελής απουσία σύγχρονου αφηγήματος. Η απουσία επαφής με την πραγματικότητα. H Madonna δεν έχει πια κάποια σημαντική ιστορία να πει ούτε κάποια καινούργια χορδή να αγγίξει. Είναι ένα φασματικό αποτύπωμα από τα παλιά και δεν το καταλαβαίνει. Γιατί επιμένει να βλέπει τον εαυτό της υπό μία μορφή που έδωσε ό,τι ήταν να δώσει και φοβάται να τον ωθήσει παρακάτω. Ενδεχομένως επειδή δεν υπάρχει παρακάτω.

Επίκαιρος για πάντα δεν μπορεί να είναι κανείς, βέβαια, ειδικά στην pop βιομηχανία που επενδύει στη μαζικότητα του καινούργιου και διαρκώς ανανεούμενου. Θα ήταν παράλογο να απαιτήσει κανείς από τη Madonna λοιπόν να ανταγωνίζεται παιδαρέλια σε ένα context κατασκευασμένο ειδικά γι’ αυτά, την εποχή και το κοινό τους. Αυτό όμως που θα έπρεπε αδιαπραγμάτευτα να έχει κατακτήσει η Madonna, αυτό που θα έπρεπε να είναι προίκα της και πλέον κάνει μπαμ ότι δεν το βρήκε ποτέ, είναι η πνευματικότητα. Και αυτό εν τέλει είναι που δημιουργεί την αμηχανία που ανέφερα στην αρχή, την αίσθηση ντροπής καθώς την έβλεπα να κινείται στο κακόγουστο σκηνικό της Eurovision προσπαθώντας να εντυπωσιάσει (ποιους; γιατί;) παραφορτωμένη με αξεσουάρ, autotune και παραπατώντας: Μεγάλωσε αλλά δείχνει να μην ωρίμασε. Μεγάλωσε χωρίς να εξελιχθεί. 

Παρά τα εμψυχωτικά προτάγματα της σύγχρoνης κουλτούρας χαϊδέματος αφτιών, η ηλικία δεν είναι ένας αριθμός. Δεν είμαστε όσο αισθανόμαστε ή όσο θα θέλαμε να αισθανόμαστε ή όσο μας ενθαρρύνει να δηλώσουμε η εκάστοτε viral σχετικιστική μπούρδα. Η ηλικία αντιπροσωπεύει βιώματα (που έχουμε ή δεν έχουμε), συνεπάγεται αντικειμενικά βάρη και περιορισμούς, και μας επιβάλλεται. Κι από το πόσο αγκιστρωμένοι ή μη παραμένουμε στη ματαιοδοξία μας, εξαρτάται το αν και κατά πόσο θα ανακαλύψουμε τον τρόπο να αξιοποιούμε σωστά κάθε ηλικιακό στάδιο. Καμία παρακμή δεν απειλεί την καριέρα της Madonna, αλλά οι πιθανότητες να ξαναγίνει ενδιαφέρουσα είναι ελάχιστες. Και η αυτογνωσία μοιάζει με μια αδιάφορη κουκκίδα στον ορίζοντα, όταν τη βλέπεις από έναν πύργο φτιαγμένο από εκατομμύρια.

Άρης Αλεξανδρής