,

Succession: Η οικογένεια ως καπιταλιστική δομή

Το ΗΒΟ μάς δίνει μια ακόμη καλή αφορμή να σιχαθούμε τους ανθρώπους

Succession: Το HBO μας χάρισε την πιο δυνατή του σειρά από την εποχή του Six Feet Under

Ένα κοινό χαρακτηριστικό των σπουδαίων σειρών (επιπέδου The Sopranos, Mad Men, Six Feet Under, Breaking Bad) είναι ότι, σ’ αρέσουν δεν σ’ αρέσουν, είναι αδύνατο να μην εκτιμήσεις την ικανότητά τους να χτίζουν δικούς τους κόσμους. Όπως η καλή λογοτεχνία, επινοούν αυτοτελή λόγο ύπαρξης και τον φιλοσοφούν, σε αντίθεση με τις σειρές του συρμού (και την αντίστοιχη λογοτεχνία βέβαια), που απλώς ακολουθούν πιστά τάσεις για να βγάλουν μία ή δύο σεζόν ως προϊόντα της εποχής τους.

Το Succession του Jesse Armstrong για το HBO (φυσικά) είναι η πρώτη σειρά μετά από πολύ καιρό που δείχνει να έχει αυτή την ποιότητα σε υπερθετικό βαθμό. Προσωπικότητα δηλαδή, με ύψος και βάθος, και ένα εννοιολογικό/φιλοσοφικό φορτίο που υπέρκειται της σεναριακής του αφήγησης.

Οι Roy είναι μία ιλιγγιωδώς πλούσια επιχειρηματική οικογένεια που δραστηριοποιείται κυρίως στα media, αλλά παράλληλα και σε πολλά άλλα πεδία που της αποφέρουν αμέτρητο χρήμα και αδιανόητη εξουσία. Κατά έναν τρόπο, είναι σαν να της ανήκουν δυνητικά τα πάντα. Όταν η υγεία του πατριάρχη της οικογένειας και ιδιοκτήτη του ομίλου, Logan Roy (Brian Cox), κλονίζεται, τα τέσσερα παιδιά του -έτσι κι αλλιώς μεγαλομέτοχοι αλλά πάντα επιρρεπή στο κάτι παραπάνω- αρχίζουν να εξετάζουν σοβαρά το κενό που ίσως προκύψει, και την προοπτική διαδοχής που ανοίγεται μπροστά τους. Ο πατέρας τελικά συνέρχεται, αλλά ο σπόρος “του κακού” έχει ήδη φυτευτεί. Ένα περίπλοκο παιχνίδι εξουσίας ξεκινάει, με τα παιδιά να καταστρώνουν το καθένα το δικό του σχέδιο για να κατακτήσουν τη θέση που (πιστεύουν ότι) αξίζουν στο πατρικό οικοδόμημα και κατ΄επέκταση στον κόσμο ολόκληρο, αφού τα λεφτά του πατέρα τους αντιπροσωπεύουν την απόλυτη κυριαρχία.

Η προσωπική φιλοδοξία σε όλο το κωμικοτραγικό της μεγαλείο, οι ανίκητες παθογένειες της οικογένειας, η ηθική του χρήματος και οι αλλόκοτες αποχρώσεις των σχέσεων ξεδιπλώνονται και δοκιμάζονται με τρόπο που θυμίζει αρχαία τραγωδία, αλλά αντί αυτή να οδηγεί στην κάθαρση, προσθέτει συνεχώς νέες ψηφίδες νοσηρού ενδιαφέροντος στην ιστορία.

Ο φιλόδοξος Kendall με τη ροπή του στον εθισμό και την προδοσία, σε πυρετική αγωνία να αποδεικνύει διαρκώς στον πατέρα του ότι αποτελεί άξιο διάδοχο, είναι ένα τρομακτικά ακριβές σύμβολο μοντέρνας ανικανότητας κι αυτοκαταστροφικότητας. Το γκροτέσκο παράδειγμα του κακομαθημένου ανθρώπου που ζει για τη δόξα και τον έπαινο, αλλά δεν μπορεί να φτιάξει ούτε το δωμάτιό του χωρίς να βάλει τα κλάματα. Μαζί με την ψωνισμένη και ανεπίγνωστα αδίστακτη Siobhan, τον δειλό και δόλιο χιουμορίστα Roman και τον ανόητο Connor με τη μηδενική επαφή με την πραγματικότητα, αποτελούν διογκωμένα είδωλα των φουκαράδων του έσχατου καπιταλισμού, δηλαδή όλων μας πάνω-κάτω. Τα λεφτά τους είναι απλώς η εντυπωσιακή γαρνιτούρα ενός ψυχισμού που δεν γνωρίζει τάξεις και συνθήκες, αλλά υπακούει σε ένα ενιαίο σύστημα: Φάε τον διπλανό σου, ανέβα με κάθε κόστος, γέλα πάνω από το πτώμα του κι ας είναι ο αδερφός σου. Όποιος νομίζει ότι το Succession μιλάει για κάτι τρελούς πλούσιους λοιπόν, προφανώς δεν έχει καταλάβει καλά.

Από την άλλη όχθη, ο πανίσχυρος Logan Roy δεσπόζει ως ενορχηστρωτής του κακού, που παρακολουθεί το χάος με την απάθεια, τον κυνισμό και την ανία του αρχαίου θεού. Βρίσκει τους πάντες κατώτερους του εαυτού του και των περιστάσεων, και αδυνατεί να συνδεθεί με οποιονδήποτε ισότιμα. Γι’ αυτόν, το μόνο που έχει σημασία είναι η διατήρηση του status quo με κάθε μέσο, πράγμα που του δίνει μία αρχετυπική διάσταση ιστορικού ενδιαφέροντος: ο Logan δεν είναι απλώς ο Logan. Είναι όλοι οι προνομιούχοι ογδοντάχρονοι Logans εκεί έξω, που κατασκεύασαν τον κόσμο στα μέτρα των αδηφάγων ορέξεων και της ανηθικότητάς τους και τώρα τον βλέπουν να σήπεται και να καταρρέει μέσα από τις πράξεις των παιδιών τους, τα οποία νομίζουν ότι κάνουν κάτι σπουδαίο ενώ στην πραγματικότητα υποφέρουν.

Μέσα από το ακραίο και το εξωφρενικό της μυθοπλασίας, το Succession περιγράφει τον σύγχρονο κόσμο σαν το ξέφρενο χρηματιστήριο ματαιοδοξίας που είναι, αγγίζοντας όλο το φάσμα της ύπαρξης, από το σεξ, την οικονομική επιφάνεια και την επαγγελματική καταξίωση, μέχρι το οικογενειακό στάτους, την κοινωνική αναγνώριση και τα υπαρξιακά θέματα. Στο τελευταίο επεισόδιο του δεύτερου κύκλου, υπάρχει μία αριστουργηματική σκηνή που οι Roy μαζί με την ευρύτερη κορπορατική τους οικογένεια προσπαθούν να συμφωνήσουν ποιο άτομο θα οδηγήσουν σαν πρόβατο στη σφαγή, για να επωμιστεί όλες τις ευθύνες που βαραίνουν κι απειλούν να διαλύσουν την εταιρεία. Σ’ αυτή την απολαυστικά καλοκουρδισμένη σκηνή, που και μόνο γι’ αυτήν αξίζει κανείς να δει το Succession, αποκαλύπτεται όλη η ουσία της ιδέας πίσω από αυτό: Οι άνθρωποι διαδέχονται ασταμάτητα ο ένας τον άλλο στη θέση του κερδισμένου και του χαμένου, κυνηγώντας με μανία κάποιο θεϊκό έπαθλο, τη στιγμή που το καλύτερο έπαθλο απ’ όλα είναι η έξοδος από αυτή τη φθοροποιό διαδικασία της διεκδίκησης.